Banjir: Shah Alam tanggung akibat pemusnahan hutan

Kemusnahan hutan secara berleluasa di Shah Alam bukan lagi sekadar isu alam sekitar, malah telah menjadi krisis keselamatan awam.

Semalam, sebanyak 92 buah rumah di Kampung Melayu Subang dilanda banjir, seorang bayi dan seorang lelaki OKU terpaksa dipindahkan, sebahagian kawasan tempat letak kereta di Subang Permata runtuh akibat tanah runtuh, manakala kedua-dua arah Lebuhraya Baru Lembah Klang (NKVE) antara Setia Alam dan Shah Alam terpaksa ditutup akibat banjir. 

Kejadian-kejadian ini tidak boleh dipisahkan daripada aktiviti pembersihan hutan, penerokaan kawasan cerun bukit dan kemusnahan kawasan tadahan air semula jadi yang berterusan di Shah Alam.

Kemusnahan hutan di Bukit Cerakah amat membimbangkan. Sejak tahun 2020, penduduk telah menyuarakan kebimbangan berhubung aktiviti pembersihan hutan di Kompartmen 35, berhampiran Perdana Heights. Rimba Komuniti Shah Alam yang meliputi kawasan seluas 174 hektar merupakan antara baki hutan hujan tanah pamah yang masih wujud di kawasan tersebut, namun terus berdepan ancaman pencerobohan dan pembangunan.

Peka bersama Shah Alam Community Forest Society telah mengambil tindakan undang-undang bagi mencabar penyahwartaan sebahagian Hutan Simpan Bukit Cerakah. 

Walaupun Mahkamah Persekutuan menolak permohonan kebenaran untuk merayu pada April 2026, keputusan tersebut sama sekali tidak melepaskan kerajaan negeri Selangor daripada tanggungjawab melindungi baki kawasan hutan yang masih ada. Kemusnahan hutan ini membawa akibat yang jauh lebih besar daripada sekadar kehilangan pokok.

Hutan merupakan benteng semula jadi daripada banjir. Hutan menyerap air hujan, memperlahankan aliran air permukaan dan menstabilkan tanah di kawasan cerun. 

Apabila hutan ditebang, kawasan tadahan air ditarah dan permukaan semula jadi digantikan dengan konkrit, air hujan mengalir dengan lebih pantas ke sistem sungai dan saliran, sekali gus meningkatkan risiko banjir kilat dan tanah runtuh kepada komuniti di kawasan hilir. 

Peka telah memberi amaran mengenai bahaya ini kepada kerajaan Selangor pada 20 Jun 2025. Namun, 17 bulan kemudian, Shah Alam sekali lagi dilanda banjir. 

Berapa banyak lagi amaran yang perlu diabaikan sebelum kerajaan bertindak?

Pihak berkuasa tidak boleh terus berselindung di sebalik alasan bahawa pam air berfungsi dengan baik dan pusat pemindahan sementara telah disediakan. 

Pam air tidak mampu menggantikan fungsi hutan, memulihkan kawasan tadahan air yang telah dimusnahkan atau mengimbangi kesan perancangan guna tanah yang tidak bertanggungjawab. Kita tidak boleh memusnahkan sistem saliran semula jadi dan kemudian mengharapkan pam mekanikal menyelamatkan bandar ini.

Peka mendesak kerajaan Selangor supaya:

• Melaksanakan moratorium serta-merta terhadap aktiviti pembersihan hutan, penerokaan cerun bukit dan pembangunan di kawasan sensitif alam sekitar.
• Memberikan perlindungan kekal dan mewartakan Rimba Komuniti Shah Alam serta semua baki kawasan Bukit Cerakah yang mempunyai kepentingan ekologi.
• Mengadakan siasatan awam bebas terhadap kejadian banjir berulang di Shah Alam, termasuk meneliti kaitan antara penyahhutanan, pembangunan dan peningkatan risiko banjir.
• Mendedahkan semua kelulusan pembangunan, laporan Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) dan penilaian impak saliran yang melibatkan kawasan hutan serta kawasan tadahan air berkenaan.
• Mengenal pasti dan mengambil tindakan terhadap pihak yang bertanggungjawab meluluskan pembangunan yang menjejaskan kawasan hutan, cerun bukit dan sistem saliran semula jadi.

Kerajaan Selangor tidak boleh terus mengorbankan hutan atas nama pembangunan, kemudian sekadar melahirkan rasa simpati apabila rumah rakyat ditenggelami banjir. 

Setiap pokok yang ditebang, setiap cerun bukit yang diteroka dan setiap kawasan tadahan air yang dimusnahkan meningkatkan risiko bencana serta mengancam keselamatan dan nyawa rakyat. Rakyat tidak seharusnya dipaksa menanggung akibat daripada keputusan pembangunan yang mengabaikan keselamatan mereka.

Shah Alam bukan sekadar ditenggelami air hujan. Shah Alam sedang ditenggelamkan oleh kemusnahan hutan, pembangunan yang merosakkan alam sekitar dan kegagalan kepimpinan politik.

Rajesh Nagarajan ialah Presiden, Pertubuhan Pelindung Khazanah Alam Malaysia (Peka).